Ciepły olej, płynne ruchy dłoni, spokojna atmosfera. Z tym często kojarzy się abhyanga. Podobnie może jednak wyglądać wiele innych masaży. Co zatem sprawia, że zabieg jest ajurwedyjski?
Żeby odpowiedzieć na to pytanie, trzeba przyjrzeć się nie tylko technice. Znaczenie ma również to, jak rozumiemy rolę oleju, po co wykonujemy zabieg i na jakiej podstawie dostosowujemy go do osoby na stole.
Abhyanga jest częścią szerszego systemu
Abhyanga to masaż z użyciem oleju, mający swoje miejsce w klasycznych tekstach ajurwedyjskich. W Charaka Samhicie opisano go między innymi w kontekście codziennych praktyk służących zachowaniu zdrowia. Dlatego abhyanga może oznaczać zarówno domowy automasaż, jak i bardziej rozbudowany zabieg wykonywany w gabinecie. Te formy różnią się zakresem i sposobem wykonania, ale łączy je osadzenie w ajurwedyjskim podejściu do pielęgnacji i wspierania organizmu.
W tym systemie masaż olejowy zalicza się do metod zewnętrznej snehany, czyli natłuszczania ciała. To ważna wskazówka: olej ma tu określoną rolę w całym postępowaniu terapeutycznym.
Po co w abhyandze olej?
Generalnie podczas masażu olej ułatwia prowadzenie dłoni i ogranicza tarcie. W ajurwedzie jego znaczenie jest szersze: dobiera się go ze względu na przypisywane mu właściwości oraz potrzeby osoby, która otrzymuje zabieg.
Ajurwedyjskie rozumowanie opiera się między innymi na ocenie takich jakości jak suchość i tłustość, chłód i ciepło czy lekkość i ciężkość. Postępowanie dobiera się tak, aby równoważyć cechy uznawane za nadmierne. Właśnie w tym tradycyjnym modelu natłuszczanie wiąże się z przeciwdziałaniem suchości i łagodzeniem zaburzeń doszy vata.
To opis sposobu myślenia ajurwedy. Nie oznacza, że każde uczucie suchości świadczy o zaburzeniu jednej doszy ani że każda osoba z takim objawem potrzebuje identycznego masażu.
W praktyce wybór obejmuje konkretny produkt, jego ilość, temperaturę i sposób zastosowania. Trzeba przy tym uwzględnić stan skóry, alergie, tolerancję ciepła oraz przeciwwskazania do zabiegu.
Olej ziołowy to coś więcej niż zapach
Do domowej abhyangi można stosować proste oleje roślinne, natomiast w abhyanga w gabinecie stosuje się tradycyjne preparaty ziołowe. Ich dobór nie powinien zależeć wyłącznie od tego, który zapach jest przyjemniejszy 😉
Ajurwedyjskie oleje ziołowe powstają przez przetwarzanie oleju z odpowiednio przygotowanymi składnikami roślinnymi i płynami, zgodnie z określoną recepturą. To inny produkt niż olej bazowy z dodatkiem kilku kropli olejku eterycznego. Przykłady takich złożonych receptur znajdują się w klasycznych opisach terapii.
Nie oznacza to, że każdy masaż wymaga wieloskładnikowego preparatu. Ważniejsze jest rozumienie, dlaczego wybieramy dany olej i czy jest odpowiedni w konkretnej sytuacji.
Podobnie jest z temperaturą. Ciepły olej jest charakterystycznym elementem wielu sesji, ale mocniejsze podgrzanie nie czyni zabiegu bardziej ajurwedyjskim. Temperatura wymaga kontroli i dostosowania do osoby oraz masowanej okolicy.
Rytm i nacisk współtworzą zabieg
Abhyanga ma również swoją stronę manualną: sposób prowadzenia dłoni, rytm, kierunki ruchów, nacisk i organizację pracy na poszczególnych częściach ciała.
Znaczenie ma ciągłość kontaktu. Nagłe oderwanie dłoni, pośpieszna zmiana pozycji czy gwałtowne zwiększenie nacisku wpływają na odbiór całej sesji. Ruchy powinny być wykonywane pewnie, z kontrolą i wyczuciem.
Nie ma jednak powodu, aby każdą abhyangę wykonywać z identyczną siłą. To, co dla jednej osoby jest przyjemnym, wyraźnym dotykiem, dla innej może być bolesne.
Rytm, komfort i dostosowanie nacisku są ważne także w innych rodzajach masażu. O ajurwedyjskim charakterze abhyangi decyduje ich połączenie z właściwą metodą, doborem oleju i ajurwedyjskim rozumieniem celu zabiegu.
W klasycznej abhyandze ważny jest kierunek prowadzenia ruchów – jest to tzw. anloma gati, czyli kierunek w dół, lub zgodnie z wzrostem włosa. W praktyce np. na kończynach ruchy wykonuje się od barku w dół, do dłoni, lub od biodra do stopy.
Dlaczego dwie abhyangi mogą wyglądać inaczej?
Możesz spotkać abhyangę wykonywaną przez jedną osobę albo synchronicznie przez dwie. Różnice dotyczą również ułożenia ciała, kolejności opracowywania okolic i szczegółów techniki.
Część z nich wynika z przekazu danej szkoły lub regionalnej praktyki. Inne są dostosowaniem do warunków gabinetu i możliwości osoby masowanej. Sama odmienność sekwencji nie wystarczy więc, żeby ocenić jakość zabiegu.
Ważne, aby osoba wykonująca masaż potrafiła uzasadnić swój sposób pracy. Znała pochodzenie metody, rozumiała jej założenia i umiała rozpoznać, kiedy potrzebne jest dostosowanie.
Nie każda osoba może wygodnie leżeć na brzuchu, obracać się bez pomocy czy pozostawać długo w jednej pozycji. Uwzględnienie tego jest częścią odpowiedzialnego wykonania sesji.
Zrozumieć, co dzieje się przy stole
Ajurwedyjski charakter masażu nie wynika z liczby użytych sanskryckich nazw. Pojęcia są przydatne wtedy, gdy pomagają rozumieć wybór metody i sposób jej wykonania.
Abhyanga jest jednym z narzędzi ajurwedyjskiej pracy z ciałem. Inne zabiegi wykorzystują proszki, ciepłe stemple, okłady lub polewanie płynami. Różnią się materiałami, techniką i tradycyjnym zastosowaniem.
Ten szerszy kontekst przedstawiam w książce „Masaże i terapie ajurwedyjskie”. Znajdziesz w niej podstawy ajurwedy i opisy różnych metod, które pomagają spojrzeć na masaż poza popularnym obrazem pachnącego rytuału.
Od wiedzy do praktyki
Rozumienie podstaw pomaga świadomie pracować, ale swoboda dłoni, kontrola nacisku i płynność ruchów rozwijają się podczas ćwiczeń. Potrzebują powtórzeń, obserwacji i informacji zwrotnej.
W SMiTA łączę te dwa obszary. Uczę wykonywania abhyangi, pracy własnym ciałem oraz tych podstaw ajurwedy, które pozwalają zrozumieć zabieg. Zależy mi, żebyś wiedziała, dlaczego wykonujesz dany ruch, jak korzystasz z oleju i co powinnaś uwzględnić w kontakcie z osobą masowaną.
Chcesz nauczyć się abhyangi w praktyce? Sprawdź program kursów masażu i terapii ajurwedyjskich w SMiTA.